(Giải đáp) Ung thư tuyến tụy là gì?

Ung thư tuyến tụy là một trong những bệnh ung thư ác tính bậc nhất, tiên liệu sống cực kỳ thấp. Sở dĩ vậy vì những dấu hiệu của ung thư tuyến tụy chỉ thực sự rõ ràng khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Gần như không có cách nào phát hiện ra bệnh nếu như không thăm khám thường xuyên. Hãy cùng K Dược tìm hiểu tất tần tật về căn bệnh ung thư tuyến tụy dưới bài viết sau nhé.

I. Khái niệm Ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy (Pancreatic cancer) là một dạng ung thư liên quan đến các mô ở tuyến tụy, một cơ quan nội tiết quan trọng nằm phía sau dạ dày, gần túi mật. Tuyến tụy có vai trò sản xuất những enzyme hỗ trợ tiêu hoá và những hormone (glucagon và insulin) điều hòa đường huyết. Ở bệnh ung thư này, những tế bào xuất phát từ tuyến tuỵ sẽ phân chia và nhân lên không kiểm soát, lây lan sang các mô chung quanh, hình thành các khối u ác tính và đe dọa mạng sống của bệnh nhân.

Đây là căn bệnh tuy hiếm gặp nhưng lại cực kỳ nguy hiểm vì tỷ lệ tử vong cực kỳ cao. Bệnh nhân thường chỉ phát hiện ra bệnh ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho việc chữa trị. Đa số những bệnh nhân ung thư sau khi trị liệu bằng các phương pháp thông thường, chỉ sống được từ 2-3 năm. Khả năng tái phát ung thư tuyến tụy cũng cực kỳ lớn.

Còn đối với những người bệnh giai đoạn cuối, không thể can thiệp bằng phẫu thuật thì hầu hết thời gian sống chỉ còn tính bằng tuần và tháng.

Xem thêm: Ung thư là gì? Ung thư có bao nhiêu loại?

II. Phân loại ung thư tuyến tụy

ung-thu-tuyen-tuy

Ung thư tuyến tụy được chia thành hai nhóm chính, dựa trên sự tác động của ung thư đến chức năng nội tiết hay ngoại tiết:

2.1 Ung thư tuyến tụy ngoại tiết

Đa số ung thư tuyến tụy khởi phát từ phần ngoại tiết của tuyến tụy, nơi sản xuất ra các enzyme tiêu hoá. Thường gặp nhất trong loại này là ung thư biểu mô tuyến (adenocarcinoma), chiếm đến 85% tổng số trường hợp ung thư tuyến tụy. Dạng ung thư này thường bắt nguồn từ các tế bào trong ống dẫn của tuyến tụy. Ngoài ra còn một số bệnh lý ác tính khác như:

  • Ung thư mô liên kết của tuỵ (sarcomas)
  • Ung thư mô bạch huyết của tụy( lymphomas)
  • Ung thư tế bào đảo tuỵ
  • Ung thư nang tuyến (acinar cell carcinomas)

2.2 Ung thư tuyến tụy nội tiết

Dạng ung thư tuyến tụy này ít phổ biến hơn, ảnh hưởng tới chức năng sản xuất hormone của tuyến tụy. Các khối u ở dạng này đa phần lành tính và ít xâm lấn hơn ung thư tuyến tụy ngoại tiết.

III. Những lý do cụ thể gây nên bệnh Ung thư tuyến tụy

Hiện nay chưa có nghiên cứu nào chỉ ra rõ ràng lý do gây nên ung thư tuyến tụy. Nhưng các thống kê đã cho thấy có những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh ung thư tuyến tụy như sau:

  • Yếu tố giới tính: Thống kê cho thấy nam giới mắc ung thư tuyến tụy nhiều hơn nữ giới. Có thể nguyên nhân là do nam giới hút thuốc và uống rượu bia nhiều hơn nữ giới.
  • Yếu tố môi trường: Những người hút thuốc lá (hút thuốc trực tiếp và hút thuốc thụ động) mang khả năng cao bị ung thư tuyến tụy (>20-30% so với người bình thường). Nguy cơ này tăng theo số lượng và thời gian hút thuốc. Đặc biệt, nếu uống thêm rượu bia, tỷ lệ này tăng lên thành 150-200% so với người thường. Ngoài ra, việc tiếp xúc với các chất độc hại như dung môi, xăng dầu, thuốc trừ sâu, benzidine, thuốc diệt cỏ,… Cũng có khả năng cao gây ung thư tuyến tụy.
  • Yếu tố di truyền và tiểu sử gia đình: Ung thư là căn bệnh liên quan đến gen. Các đột biến gen có thể dẫn tới sự phân chia mất kiểm soát của các tế bào tuyến tụy, gây nên ung thư. Các đột biến gen này có thể di truyền qua các thế hệ. Có khoảng 5-10% trường hợp bệnh nhân ung thư tuyến tụy sinh ra trong những gia đình có người thân mắc bệnh.
  • Yếu tố tuổi tác: Tuổi đời càng cao nguy cơ mắc bệnh càng lớn. Theo thống kê, hơn một nửa số ca ung thư biểu mô tuyến tụy bắt gặp ở những người trên 70 tuổi nhưng bệnh này lại hiếm khi xảy ra trước tuổi 40.
  • Những yếu tố khác: Viêm tụy mãn tính, tiểu đường và thừa cân (chỉ số BMI, Body Mass Index, lớn hơn 35) cũng là các yếu tố làm tăng nguy cơ bị ung thư tuyến tụy.

Xem thêm: Ung thư là gì? Ung thư có bao nhiêu loại?

IV. Triệu chứng bệnh Ung thư tuyến tụy

Ở giai đoạn khởi phát, các dấu hiệu ung thư tuyến tụy không xuất hiện cụ thể, tuỳ thuộc vào vị trí, kích cỡ của khối u và mức độ di căn. Tuy nhiên, khi bệnh diễn tiến đến giai đoạn sau và khối u tăng trưởng, chèn vào những bộ phân khác, hầu hết người mắc bệnh có những triệu chứng bao gồm:

  • Vàng da hoặc vàng mắt: hiện tượng này xuất hiện do khối u chèn lấn vào đường mật. Vàng da trong trường hợp này không kèm theo đau và sốt, đây cũng là một triệu chứng để phân biệt tắc mật do khối u chèn lấn đường mật và tắc mật do sỏi mật. Bệnh nhân cần chú ý thêm là vàng da và mắt cũng giống với triệu chứng của viêm gan và ung thư gan

Xem thêm: Bách khoa toàn thư về ung thư gan (tổng hợp chi tiết nhất)

  • Ngứa lòng bàn tay, bàn chân.
  • Giảm cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân. Đây là triệu chứng của nhiều bệnh ung thư
  • Khẩu vị thay đổi, cảm giác chán ăn, thiếu sức sống.
  • Đau bụng trên (phần thượng vị) hoặc đau lưng, thường lan từ vùng quanh dạ dày đến lưng: Đây là biểu hiện xấu cho thấy khối u đã xâm nhiễm vào đám rối tạng phía sau phúc mạc.
  • Phân lỏng và màu sậm: Khi khối u đầu tụy chèn vào ống mật sẽ có thể gây nên dấu hiệu tiêu chảy, trong phân có mỡ. Tuy nhiên, hiện tượng này thường ít được chú ý Chỉ đến khi thấy những dấu hiệu dễ nhận biết như vàng da thì bệnh nhân mới bắt đầu đi khám.
  • Nôn ói, chảy máu đường tiêu hoá trên do khối u chèn lấn, xâm nhiễm tá tràng.

V. Các đối tượng có khả năng cao mắc Ung thư tuyến tụy

Với những yếu tố nguy cơ đã liệt kê ở mục III thì các đối tượng có khả năng cao cao bị ung thư tuyến tụy bao gồm:

ung-thu-tuyen-tuy

  • Đối tượng hút thuốc lá và uống rượu bia thường xuyên
  • Người cao tuổi (thường >70tuổi)
  • Người có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tụy.
  • Người bệnh tiểu đường hoặc viêm tụy mãn tính.
  • Người liên tục làm việc trong môi trường tiếp xúc với những hoá chất độc hại như xăng dầu, thuốc trừ sâu, Benzamidine,…
  • Các đối tượng ít vận động, thừa cân, béo phì.

VI. Các phòng ngừa bệnh Ung thư tuyến tụy

Cho đến nay vẫn chưa có một quy chuẩn chung để ngăn ngừa triệt để ung thư tuyến tụy. Tuy nhiên, dựa trên thống kê về những yếu tố làm tăng khả năng mắc bệnh. Những chuyên gia hàng đầu trong ngành y tế đưa ra những lời khuyên như sau:

  • Không hút thuốc lá cũng như tránh tiếp xúc với môi trường khói thuốc.
  • Không uống rượu bia,
  • Duy trì cân nặng hợp lý, tránh để bị thừa cân hoặc béo phì.
  • Có chế độ ăn uống lành mạnh, ăn nhiều các loại rau củ quả, hạn chế thịt và thức ăn nhiều dầu mỡ
  • Tập thể thao thường xuyên, cố gắng có những hoạt động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày.

VII. Những biện pháp chẩn đoán bệnh Ung thư tuyến tụy

Khi nghi ngờ người bệnh bị ung thư tuyến tuỵ, các bác sĩ có thể tiến hành vài liệu pháp, kết hợp dùng hình ảnh y khoa và xét nghiệm máu, kiểm tra mẫu mô như sau:

  • Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để có hình ảnh rõ ràng tình trạng của tuyến tụy.
  • Siêu âm qua nội soi: Được xem là phương pháp chẩn đoán ung thư tuyến tụy có độ nhạy và đặc hiệu cao nhất (gắn thiết bị siêu âm vào đầu dò nội soi và đưa vào ống tiêu hóa để quét hình ảnh)
  • Sinh thiết mô tuyến tụy (chỉ được thực hiện khi tiến hành phẫu thuật cắt bỏ)
  • Xét nghiệm máu, kiểm tra chỉ số nồng độ CA 19-9 (Cancer Antigen 19-9), nồng độ CEA (Carcinoembryonic Antigen).

Xem thêm: Top 6 địa chỉ tầm soát ung thư tốt nhất tại Hà Nội

VIII. Các giai đoạn của ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy được chia thành các giai đoạn chính như sau:

  • Giai đoạn 1: Khối u chỉ xuất hiện trong tuyến tụy, kích thước nhỏ dưới 2cm. Giai đoạn này bệnh nhân gần như không có bất kể dấu hiệu nào nên vô cùng khó phát hiện.
  • Giai đoạn 2: Khối u phát triển lớn hơn 2cm, xâm chiếm sang những mô lân cận nhưng chưa can thiệp đến các mạch máu. Tế bào ung thư có thể hiện diện ở các hạch bạch huyết xung quanh.
  • Giai đoạn 3: Ung thư tuyến tụy di căn tới nhiều hạch bạch huyết cũng như các cơ quan lân cận. Tế bào ung thư xâm lấn vào các mạch máu chính.
  • Giai đoạn 4: Khối u có thể lớn đến bất thường, lấn chiếm đến những cơ quan khác xa hơn như gan, phổi, màng bụng,..
ung thư tuyến tụy 3
Hình ảnh Ung thư tuyến tụy theo đường máu, di căn đi khắp nơi trong cơ thể

Xem thêm: Sự nguy hiểm của ung thư thật sự nằm ở đâu?

IX. Các phương pháp hiệu quả điều trị ung thư tuyến tụy

Tin mừng là ung thư tuyến tụy có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng việc cắt bỏ toàn bộ tuyến tụy. Tuy nhiên, việc chữa khỏi và kéo dài tuổi thọ cho người mắc bệnh mắc ung thư tuyến tụy phụ thuộc lớn vào sức khoẻ và giai đoạn của bệnh. Việc phát hiện ra ung thư sớm sẽ giúp trị liệu có hiệu quả tốt hơn.

Tuỳ thuộc vào tình trạng người bệnh và giai đoạn ung thư, bác sĩ có thể chỉ định những cách thức điều trị sau:

  • Phẫu thuật: Phụ thuộc vào vị trí khối u mà bác sĩ có khả năng dùng một trong những thủ thuật sau:
    • Phẫu thuật Whipple: Cắt bỏ đầu tụy, hang vị, đoạn cuối ống mật chủ, các hạch lân cận.
    • Cắt bỏ toàn bộ tụy.
    • Cắt thân và đuôi tụy

Lưu ý: Khi đã phẫu thuật cắt bỏ tủy, người bệnh sẽ phải tiêm insulin suốt đời, giống với bệnh nhân tiểu đường Tuýp 1.

ung thư tuyến tụy 4
Phương pháp xạ trị ung thư tuyến tụy
  • Xạ trị: Liệu pháp này thường được dùng trong trường hợp không thể phẫu thuật hoặc ung thư đã di căn bên ngoài tuyến tụy, hoặc được kết hợp với hoá chất để trị liệu cho bệnh nhân sau mổ.
  • Hoá trị: Phương pháp này sử dụng để hỗ trợ xạ trị hoặc áp dụng nếu phẫu thuật và xạ trị không còn phù hợp do khối u đã di căn khắp cơ thể. Hoá trị giúp kéo dài thêm một chút tuổi thọ cho bệnh nhân.
  • Phương pháp đào thải gốc tự do: Áp dụng để ngăn chặn sự di căn, đảm bảo tính mạng của bệnh nhân. Ngoài ra còn giúp giảm tác dụng phụ của xạ trị và hóa trị.

Xem thêm: Top 5 phương pháp điều trị ung thư phổ biến nhất hiện nay

9 thoughts on “(Giải đáp) Ung thư tuyến tụy là gì?

Trả lời